در روز قيامت هويتها و واقعيتها ظاهر مىشود و اين كه روز قيامت را « يَومَ تُبلَى السَّرائِرُ » « 1 » هم مى گويند ، به همين معنى است . حجابها عقب مى رود . باطنها هويدا مىشود و انسان فاسق ، انسان گنهكار ، اگر فسق ملكه او شده باشد ، به صورت يك حيوان وارد صف محشر مىشود . الآن هم فاسق چنين است . اگر چشم بصيرت بين باشد ، مىتواند همين الآن او را به همان صورت واقعى ببيند . راجع به اين تجسّم عمل قبلًا صحبت شده است . 2 . تجسّم عمل به صورت دوست و دشمن تجسم عمل به معناى دوم ؛ يعنى اعمال ما ، گفتار ما و كردار ما به تناسب ، يك صورت خارجى پيدا مىكند . اگر خوب باشد ، به صورت نورانى ، يك رفيق خوب دم مرگ ، در قبر ، در برزخ و قيامتظاهر مىشود و اگر اعمال ما بد باشد ، به صورت يك رفيق بد ، يك مونس بد در قبر ، در برزخ و در قيامت ظاهر مىشود . ما درباره اين تجسم عمل هم صحبت كرديم و قرآن شريف هم روى آن خيلى پافشارى دارد : « يَومَ تَجِدُ كُلُّ نَفسٍ ما عَمِلَت مِن خَيرٍمُحضَراً وَ ما عَمِلَت مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَو انَّ بَينَها وَ بَينَهُ امَداً بَعيداً أوَ يُحضَّرُكُمُ اللهُ نَفسَهُ رَؤوفٌ بِالعِبادِ » « 2 » خدا رأفت دارد ، زنگ خطر مى زند و زنگ خطرش اين است كه اعمال شما همه و همه در روز قيامت در مقابل شما و اطراف شما حاضرند . اگر خوب است ، سر افرازيد . به مردم با زبان حال ، با زبان قال مى گويد : « هؤُمُ اقرَؤُوا كِتابِيَه » . « 3 » و اگر اعمال بد است ، به صورت حيوانهاى درنده و غير درنده و يك رسوايى كامل در مى آيد . اين آيه مى فرمايد به اندازه اى رسوايى دارد كه مى گويد اى كاش بين من و اعمال من فاصله زيادى بود .

--> ( 1 ) - در آن روز كه اسرار نهان آشكار مىشود . ( طارق / 9 ) ( 2 ) - ال عمران / 30 ( 3 ) - نامه اعمال را بگيريد و بخوانيد . ( الحاقه / 19 )